Układ limfatyczny, czyli układ chłonny to grupa narządów, naczyń oraz tkanek, które chronią przed infekcjami i utrzymują zdrową równowagę płynów w całym organizmie. Odpowiada on za przesyłanie płynów do oraz z tkanek, a jednocześnie zbiera gromadzące się w organizmie produkty uboczne procesów metabolicznych.

Układ limfatyczny pełni trzy ważne funkcje:

• utrzymuje równowagę płynów,
• ułatwia wchłaniania tłuszczów z przewodu pokarmowego do krwiobiegu (aby zamienić je w energię lub zmagazynować),
• wzmacnia i ułatwia pracę układu odpornościowego. 

Ingerując w okolice powiek napotykamy naturalną reakcję obronną organizmu. Może pojawić się obrzęk i tymczasowy ucisk na naczynia limfatyczne. Podczas zabiegu może dojść do przerwania drobnych naczyń limfatycznych lub ucisku na nie, co zaburza odpływ limfy. Okolica oka ma mniej miejsca na odpływ limfy w porównaniu z innymi częściami twarzy, a to sprawia, że nawet niewielkie ingerencje mogą skutkować obrzękiem.

Czym jest obrzęk limfatyczny?

Obrzęk limfatyczny to proces chorobowy objawiający się niedostatecznym drenażem naczyń limfatycznych. Dochodzi wówczas do gromadzenia się większej ilości płynu śródmiąższowego bogatego w białko. W normalnych okolicznościach nadmiar płynu w przestrzeni śródmiąższowej jest łatwo i szybko usuwany przez niepatologiczny układ limfatyczny. Wszelkie zakłócenia w nim mogą skutkować rozwojem obrzęku limfatycznego.

Przyczyny obrzęku około limfatycznego oczodołowego:

• zabiegi kosmetyczne lub estetyczne w delikatnej okolicy oka,
• reakcje alergiczne, które mogą powodować zapalenie skóry wokół oczu oraz zaczerwienienie i łzawienie oczu (przyjęcie leków przeciwhistaminowych może złagodzić objawy),
• wiek – im starszy organizm, tym więcej wody wydala w ciągu dnia. Może to prowadzić do zatrzymania większej ilości płynów w organizmie, a tym samym powodować obrzęk wokół oczu,
• infekcja/zapalenie tkanki łącznej około oczodołowej obejmująca skórę wokół oczu i powiek (infekcje mogą dodatkowo zaostrzyć obrzęk limfatyczny lub spowodować jego powstanie),
• niezdrowy styl życia, np.: brak regularnego snu, dieta bogata w sól, spożywanie dużych ilości alkoholu, może to prowadzić do odwodnienia i do zatrzymania płynów w organizmie,
• choroby tarczycy, szczególnie te autoimmunologiczne (Gravesa-Basedowa i Hashimoto). 

Objawy zastoju limfy w okolicach oczu:

• obrzęk (tzw. worki pod oczami),
• uczucie ciężkości w powiekach,
• zasinienie lub zaczerwienienie,
• napięcie skóry.

Zastój limfy zwykle jest zjawiskiem przejściowym i ustępuje przy odpowiedniej pielęgnacji oraz wspomaganiu odpływu chłonki. Leczenie obrzęku limfatycznego obejmuje podejście wieloczynnikowe, które obejmuje pielęgnację skóry, odpowiednie nawodnienie oraz ręczny drenaż limfatyczny.

Sposoby redukcji zastoju limfy:

• manualny drenaż limfatyczny (delikatny masaż okolicy oka wspomagający przepływ limfy),
• zimne kompresy (zmniejszają obrzęk oraz stan zapalny),
• unikanie wysiłku fizycznego (nadmierny ruch może zwiększać obrzęk),
• uniesiona pozycja podczas snu (spanie z głową ułożoną powyżej poziomu serca wspomaga odpływ limfy),
• hydratacja i dieta (picie dużej ilości wody oraz ograniczenie soli może zmniejszyć retencję płynów).

Drenaż limfatyczny jest techniką terapeutyczną, która może zapewnić szereg korzyści zdrowotnych. Należy jednak pamiętać, że u niektórych osób po masażu limfatycznym może wystąpić łagodny dyskomfort albo ból. Stymuluje on krążenie limfy, co może poprawić wydajność układu limfatycznego. Zwiększony przepływ może powodować przejściowy obrzęk albo bolesność. Pobudzenie układu limfatycznego ułatwia eliminację toksyn z organizmu. Sam proces detoksykacji może niekiedy powodować dyskomfort lub ból w miarę dostosowywania się organizmu. Po drenażu może dojść do odczuwalnego napięcia mięśni oraz bólu, ponieważ mięśnie otaczające zablokowane obszary limfatyczne mogą się napiąć. Zwykle to uczucie ustępuje w przeciągu kilku dni.

Sposoby na zmniejszenie bólu po masażu:

• prawidłowe nawodnienie – po masażu należy pić dużo wody, ponieważ wspiera ona działanie układu limfatycznego, a prawidłowe nawodnienie pomaga w wypłukiwaniu toksyn i może łagodzić dyskomfort,
• okłady (ciepłe lub zimne, w zależności od fazy obrzęku i objawów mu towarzyszących):
• ciepłe: mogą pomóc przy przewlekłych, zastoinowych obrzękach limfatycznych, ponieważ ciepło rozszerza naczynia limfatyczne i krwionośne, poprawiając przepływ limfy i ukrwienie. Stosuje się je zazwyczaj w połączeniu z terapią manualną (np. drenaż limfatyczny) lub w celu rozluźnienia tkanek i usprawnienia przepływ limfy. 

WAŻNE! Należy unikać ciepłych okładów w ostrym stanie zapalnym (np. infekcja, rumień, ból), ponieważ ciepło może nasilać objawy stanu zapalnego!

• zimne: zalecane, gdy obrzękowi limfatycznemu towarzyszy stan zapalny, ból, zaczerwienienie lub inne objawy infekcji, ponieważ zimno działa przeciwzapalnie, zmniejsza przepuszczalność naczyń i łagodzi ból. WAŻNE! Zimne okłady stosuje się krótkotrwale, aby nie spowodować miejscowego wychłodzenia tkanek!

Kiedy można wykonać drenaż po zabiegu?

1. Po zabiegu z toksyną botulinową – należy poczekać z wykonaniem drenażu 7 dni. Toksyna botulinowa potrzebuje czasu, aby w pełni związać się z receptorami nerwowo-mięśniowymi. Proces ten trwa zazwyczaj od 3 do 7 dni. Wykonywanie intensywnych manipulacji przed tym okresem mogłoby wpłynąć na dystrybucję toksyny, a to mogłoby doprowadzić do: nierównomiernego działania, osłabienia efektu terapeutycznego oraz różnych działań niepożądanych.
2. Po mezoterapii – zwykle można wykonać delikatny drenaż limfatyczny już po 48–72 godzinach, jeśli nie występują poważne obrzęki. Mezoterapia zazwyczaj nie powoduje trwałych uszkodzeń naczyń limfatycznych, ale krwiaki i mikrourazy mogą potrzebować kilku dni na pełne wchłonięcie. Delikatne techniki masażu są kluczowe, aby nie podrażniać skóry.
3. Po stymulatorach tkankowych – zaleca się odczekać 7–14 dni, ponieważ stymulatory tkankowe wywołują reakcję zapalną, która stymuluje produkcję kolagenu. Zbyt szybkie wykonanie masażu może zakłócić ten proces. Po 2 tygodniach, gdy tkanka ustabilizuje się, można bezpiecznie przeprowadzać drenaż.
4. Po wypełniaczach z kwasem hialuronowym – delikatny drenaż limfatyczny można rozpocząć już po 7 dniach, jeśli obrzęk jest niewielki. W przypadku bardziej nasilonych obrzęków zaleca się poczekać 10–14 dni, aby wypełniacz w pełni zintegrował się z tkankami. Zbyt intensywny masaż w zbyt krótkim czasie po zabiegu może przesunąć podany wypełniacz lub zaburzyć jego równomierne rozłożenie.

WAŻNE! Nie wykonuj drenażu bezpośrednio po zabiegu! Obrzęk i reakcja zapalna to naturalne elementy procesu gojenia i integracji preparatu z tkankami. Wczesne wykonanie drenażu może zaburzyć efekty zabiegu, pogorszyć stan obrzęku lub nasilić reakcję zapalną.